आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट वक्तव्यले विदेशमा रहेका नेपाली र गैर-आवासीय नेपालीहरू (NRN) लाई कसरी सम्बोधन गरेको छ ?

आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट वक्तव्यले विदेशमा रहेका नेपाली र गैर-आवासीय नेपालीहरू (NRN) लाई स्रोत, सीप र पुँजीको संवाहकको रूपमा हेर्दै विभिन्न क्षेत्रमा सम्बोधन गरेको छ। यसका मुख्य बुँदाहरू देहाय बमोजिम छन्: 

१. नागरिकता र अधिकारको सुनिश्चितता: नेपालको संविधानले सुनिश्चित गरेको "गैर-आवासीय नेपाली नागरिकता" सम्बन्धी प्रावधानमा समसामयिक संशोधन गरी "एक पटकको नेपाली, सधैँको नेपाली" भन्ने नारालाई मूर्त रूप दिइने उल्लेख छ [१०२]। गैर-आवासीय नेपालीहरूलाई आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार प्रदान गरी राष्ट्र निर्माणमा सहभागी गराइने नीति लिइएको छ [१०२]। 

२. लगानी तथा सेयर बजारमा पहुँच: गैर-आवासीय नेपालीहरूलाई धितोपत्रको दोस्रो बजार (Stock Market) मा सहभागी गराउन विदेशी लगानी स्वीकृति, मुनाफा फिर्ता र पुँजीगत लाभकर सम्बन्धी कानुनी व्यवस्थामा परिमार्जन गरिनेछ [१४]। पूर्वाधार विकासका लागि "डायस्पोरा बण्ड" (Diaspora Bond) जारी गर्ने व्यवस्था गरिएको छ [१७]। रणनीतिक महत्त्वका आयोजनाहरूमा लगानी गर्न "मातृभूमि कोष" स्थापना गरिनेछ [१८]। नवउद्यम (स्टार्ट-अप) हरूमा गैर-आवासीय नेपालीहरूको सह-लगानीलाई प्रोत्साहन गरिने उल्लेख छ [३५]। 

३. मताधिकारको तयारी: प्रवासमा रहेका नेपाली नागरिकहरूलाई लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा आबद्ध गराई उनीहरूको मताधिकार सुनिश्चित गर्न कानुनी, प्राविधिक तथा प्रशासनिक पूर्वाधारको तयारी गरिनेछ [४४]। 

४. वैदेशिक रोजगार र श्रमिक कल्याण: वैदेशिक रोजगारीलाई सुरक्षित र मर्यादित बनाउन नयाँ श्रम सम्झौता र भएकाको पुनरावलोकन गरिनेछ [९२]। विदेशमा अलपत्र परेका नेपालीको उद्धार र मृत्यु भएका श्रमिकको शव स्वदेश ल्याउन बजेट विनियोजन गरिएको छ [९२]। "शून्य लागत" वैदेशिक रोजगारीलाई प्रोत्साहन गर्दै विना धितो ऋण र किस्ताबन्दीमा रोजगारदाताबाट भुक्तानी गर्ने व्यवस्था मिलाइनेछ [९२]। 

५. रेमिट्यान्स र 'रिभर्स माइग्रेसन': रेमिट्यान्सलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा लगाउन "विप्रेषण-लगानी मिलान कोष" सञ्चालन गरिनेछ [९१]। औपचारिक च्यानलबाट रेमिट्यान्स पठाउनेलाई प्रोत्साहित गर्न रेमिट्यान्स आप्रवाहको रिसिटमा आधारित लट्री कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ [९३]। विदेशबाट फर्किएका नेपालीहरूको सीप र ज्ञान उपयोग गर्न "रिटर्नी माइग्रेन्ट" कार्यक्रम ल्याइनेछ [९१]। 

६. ब्रेन गेन र सीपको मान्यता: एआई (AI) को क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति कमाइरहेका कम्तीमा १५ जना नेपाली शोधकर्ताहरूलाई फेलोसिप प्रदान गरी नेपाल फर्किएर योगदान गर्न आमन्त्रण गरिनेछ [२१]। प्रवासी र अनुभवी श्रमिकहरूको सीपलाई औपचारिक मान्यता (Recognition of Prior Learning) दिने व्यवस्था गरिनेछ [३८]। वैदेशिक रोजगारीमा रहेका युवाहरूका लागि खुल्ला विश्वविद्यालयमार्फत अध्ययनको अवसर प्रदान गरिनेछ [७०]।



0 $type={blogger}:

Post a Comment